Miếu Bà Chúa Cổ -Miếu trắng kinh ông huyện (tại Ấp Tân Biên xã Tân Bình nay là xã Tân Quới tỉnh Vĩnh Long) có tuổi đời hơn trăm năm, đã được phục dựng khang trang và tổ chức lễ hội cúng Bà diễn ra trong không khí ấm cúng, vui tươi nhộn nhịp với sự góp mặt của hàng ngàn người dân địa phương và các vùng lân cận.
Xuôi về phương Nam, hoà mình trong tiết trời nắng ấm của những ngày đầu năm mới, chúng tôi có dịp ghé thăm vùng đất Tân Quới, tỉnh Vĩnh Long, một vùng đất giàu đẹp và bình yên nằm ven bờ sông Hậu, nơi đây không chỉ nỗi tiếng với những sản vật đặc trưng của miền quê sông nước, con người hiền hoà mến khách mà nơi đây còn có những lễ hội tâm linh – văn hoá đặc sắc.
Miếu Bà Chúa Cổ (Miếu trắng kênh ông huyện) toạ lạc tại Ấp Tân Biên xã Tân Bình huyện Bình Tân, nay là Ấp Tân Biên xã Tân Quới tỉnh Vĩnh Long. Miếu bà nằm cách trung tâm hành chính tỉnh Vĩnh Long khoảng hơn 40 km, nếu du khách ở TP HCM hoặc các tỉnh Đông Nam Bộ thì đi có thể đi xe ô tô trên cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ về đến chân cầu Cần Thơ thì rẽ hướng xuống thị xã Bình Minh (cũ) và đi theo Quốc lộ 54 theo hướng về An Giang thì sẽ đến được xã Tân Quới.
Từ Quốc lộ 54, rẽ hướng men theo con đường nhỏ vào ấp Tân Biên khoảng hơn 3 km nữa là du khách sẽ đến được Miếu Bà Chúa Cổ.
Theo tìm hiểu của chúng tôi dựa trên các vết tích cổ xưa còn sót lại và lời kể của những cụ già canh gác, lo chuyện hương khói giữ hồn thiêng cho Miếu, thì Miếu Bà Chúa Cổ được tạo lập vào năm 1917, đi qua bao thăng trầm của thời gian và biết bao biến cố đổi thay của xã hội, Miếu Bà vẫn tồn tại uy nghiêm và là chổ dựa tinh thần của bao thế hệ người dân nơi đây.
Theo lời nhân chứng truyền miệng cho nhau nghe, Miếu Bà lúc mới hình thành chỉ là một cồn đất cao nằm bên cạnh ngã ba sông, xung quanh nhiều lau sậy um tùm và đất ngập bị nước, một địa hình đặc trưng của miền quê Tây nam bộ vào thuở sơ khai. Sau đó dân làng đã góp công sức xây dựng lên một ngôi miếu nhỏ để lo hương khói, tỏ lòng biết ơn với những người tiên phong khai hoang lập đất và cầu cho mưa thuận gió hoà, mùa màng bội thu. Lâu dần thành nếp ven văn hoá tâm linh của người dân địa phương, mỗi độ vào ngày mùng 9 tháng 2 âm lịch, thì người dân nơi đây lại tổ chức lễ hội cúng Miếu Bà Chúa Cổ.
Lễ hội này không chỉ là dịp sinh hoạt tín ngưỡng, mà còn là nét đẹp văn hoá đặc trưng mang đậm màu sắc của miền quê sông nước.
Người phục dựng di tích trăm năm
Miếu Bà Chúa Cổ ngày hôm nay đã được xây dựng lại khang trang, rộng lớn và kiên cố, ngoài giang thờ nằm cách biệt, còn có các khu ăn, nghỉ, khu nấu ăn và khu khám chữa bệnh miễn phí cho người nghèo….tất cả tạo ra một không gian rộng lớn, ấm cúng và đầy đủ để có thể tổ chức lễ hội với quy mô lên đến hàng ngàn người tham gia. Để có được kết quả như hôm nay, công lao to lớn thuộc về một người phụ nữ của vùng đất Hậu Giang.
Theo nội dung của một tấm biển nhỏ treo trên tường của Miếu Bà, thì Miếu Bà hình thành vào năm 1917 và được phục dựng vào năm 2024. Trãi qua dòng xoáy vô hình của thời gian và những làn mưa bom đạn của hai cuộc chiến tranh trên quê hương Nam Bộ, Miếu Bà cũng không thể thoát được sự lụi tàn vết tích theo năm tháng, vì vậy việc phục dựng là rất cấp thiết.
Chúng tôi được gặp cô Bảy Ê – một tên gọi rất đặc trưng và thân thiện của người dân miền sông nước, (Cô tên thật là Lê Thị Lọng, sinh năm 1960, quê Hậu Giang sau đó cô theo chồng về sinh sống tại xứ Bình Minh của tỉnh Vĩnh Long), cô có nét mặt và nụ cười nhân hậu, nói chuyện với phong cách dứt khoát nhưng trong lòng chứa nhiều từ bi bác ái. Cảm nhận của chúng tôi về cô như dòng nước con Sông Hậu: nhìn rất bao la, sâu rộng khiến cho những ai mới gặp đều phải có chút nghi ngại, nhưng ẩn sâu bên trong là vị ngọt phù sa, là dòng nước ân tình luôn sẳn lòng phóng khoáng tưới mát cho muôn đời.
Được biết Cô Bảy Ê đã dùng khoảng tiền tích góp bao năm để đầu tư vào việc phục dưng Miếu Bà, làm nâng cấp lại con đường của Ấp, đầu tư hệ thống đền chiếu sáng, xây dựng lại Văn Miếu …. Ước tính số tiền lên đến hàng tỷ đồng.
Cô Bảy Ê cho biết việc phục dựng lại Miếu Bà xuất phát từ tâm, mong cầu cho mưa thuận gió hoà, mùa màng bội thư, nhà nhà êm vui… Ngoài ra Cô không có mong muốn gì khác cho bản thân.
Theo tìm hiểu, ngoài việc phục dựng Miếu Bà, Cô Bảy Ê còn là một người làm thiện nguyện rất nỗi tiếng tại địa phương, Cô đã bán đi nhiều tài sản và đất đai của cá nhân để hỗ trợ kinh phí, nấu cơm phục vụ công tác phòng chống dịch Covid vừa qua tại Bình Minh và Bình Tân tỉnh Vĩnh Long, ngoài ra Cô còn có các khu tập trung nấu phát cơm từ thiện thường xuyên và các khu khám chữa bệnh miễn phí cho người dân nghèo.
Sau khi tổ chức Lễ hội Miếu Bà Chúa Cổ vào ngày mùng 9 và 10 của tháng hai âm lịch vừa qua thành công một cách tốt đẹp, Cô Bảy Ê đang tiến hành liên hệ UBND xã Tân Quới và UBND tỉnh Vĩnh Long để đề nghị cơ quan chức năng công nhận và xếp hạng Di tích lịch sử văn hoá đối với Miếu Bà Chúa Cổ theo quy định./.
Hoài Phan, Quang Thành
