Ngày 02/4/2026, tại Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, các lực lượng chuyên trách phòng, chống tội phạm ma túy gồm Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an), Cục Phòng, chống ma túy và tội phạm (Bộ đội Biên phòng), Cục Nghiệp vụ và Pháp luật (Cảnh sát biển Việt Nam) và Cục Hải quan đã phối hợp tổ chức Hội nghị trao đổi thông tin giữa các cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy Quý I năm 2026.
Hội nghị được đánh giá là hoạt động phối hợp liên ngành quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy trong bối cảnh tình hình tội phạm xuyên quốc gia tiếp tục diễn biến phức tạp.
Diễn đàn phối hợp chiến lược giữa các lực lượng
Hội nghị diễn ra trong bối cảnh hoạt động mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy trên thế giới và khu vực Đông Nam Á vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Các tuyến vận chuyển từ khu vực “Tam giác Vàng” qua Lào, Campuchia vào Việt Nam tiếp tục gây áp lực lớn đối với lực lượng chức năng tại các cửa khẩu biên giới đất liền, đường biển và đặc biệt là các tuyến hàng không quốc tế.
Theo báo cáo tổng hợp tại hội nghị, trong Quý I/2026, các lực lượng chuyên trách đã phát hiện, bắt giữ 362 vụ án, với 629 đối tượng, thu giữ hơn 570 kg ma túy các loại và kịp thời ngăn chặn 49 tấn caffeine – tiền chất quan trọng phục vụ sản xuất ma túy tổng hợp.
Kết quả này phản ánh hiệu quả của cơ chế phối hợp liên ngành trong thời gian qua, nhất là việc thiết lập hệ thống trao đổi thông tin nhanh giữa các lực lượng trong các đợt cao điểm, đặc biệt dịp Tết Nguyên đán.
Hải quan – tuyến đầu kiểm soát ma túy qua biên giới
Trong tổng thể công tác phòng, chống tội phạm ma túy, lực lượng Hải quan giữ vai trò đặc biệt quan trọng khi trực tiếp kiểm soát hoạt động xuất nhập khẩu, hành lý hành khách và luồng hàng hóa quốc tế.
Báo cáo tại hội nghị cho thấy các đối tượng phạm tội ngày càng thay đổi phương thức, thủ đoạn với mức độ tinh vi cao:
Lợi dụng chính sách thông thoáng thương mại và hội nhập quốc tế;
Cất giấu ma túy trong hàng hóa xuất nhập khẩu hợp pháp;
Ngụy trang trong kiện hàng chuyển phát nhanh;
Lợi dụng hành khách xuất nhập cảnh;
Sử dụng tuyến hàng không quốc tế với tốc độ vận chuyển nhanh nhằm né tránh kiểm soát.
Đáng chú ý, các đối tượng đã sử dụng nhiều phương thức mới như hòa trộn ma túy vào thực phẩm, mỹ phẩm, linh kiện điện tử hoặc giấu trong container hàng hóa quá cảnh.
Những thủ đoạn này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với lực lượng Hải quan trong việc chuyển từ kiểm tra truyền thống sang quản lý rủi ro, ứng dụng công nghệ hiện đại và phân tích dữ liệu nghiệp vụ.
Nâng cao hiệu quả đấu tranh từ cơ chế phối hợp liên ngành
Thực tiễn đấu tranh cho thấy, không một lực lượng đơn lẻ nào có thể xử lý triệt để tội phạm ma túy xuyên quốc gia. Vì vậy, cơ chế phối hợp giữa Công an, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển và Hải quan được xác định là yếu tố quyết định.
Các đơn vị đã thống nhất nhiều giải pháp trọng tâm:
Hoàn thiện cơ chế trao đổi thông tin nghiệp vụ theo thời gian thực;
Phối hợp xác lập, đấu tranh chuyên án lớn;
Chia sẻ dữ liệu về tuyến, địa bàn, phương thức hoạt động của tội phạm;
Tăng cường đào tạo chuyên sâu cho cán bộ phòng, chống ma túy;
Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, trang thiết bị soi chiếu hiện đại;
Nâng cao công tác tuyên truyền đối với doanh nghiệp logistics, xuất nhập khẩu.
Đại diện Cục Hải quan, đồng chí Đặng Văn Đức – Phó Chi cục trưởng Chi cục Điều tra chống buôn lậu nhấn mạnh: thời gian tới lực lượng Hải quan sẽ tiếp tục nâng cao năng lực phân tích thông tin, kiểm soát rủi ro và tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng trong và ngoài ngành nhằm phát hiện sớm, ngăn chặn từ xa các đường dây vận chuyển ma túy qua biên giới.
Nhận diện khó khăn, thách thức trong giai đoạn mới
Bên cạnh những kết quả tích cực, hội nghị cũng thẳng thắn chỉ ra một số tồn tại:
Việc trao đổi thông tin có thời điểm chưa thật sự thường xuyên;
Nguồn nhân lực chuyên sâu về ma túy còn thiếu;
Tội phạm ngày càng có tổ chức, sử dụng công nghệ cao;
Xu hướng quốc tế hóa các đường dây buôn bán ma túy ngày càng rõ nét.
Đặc biệt, trong lĩnh vực hải quan, tốc độ phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới và dịch vụ chuyển phát nhanh đang trở thành thách thức lớn, khi khối lượng hàng hóa tăng mạnh nhưng thời gian kiểm tra bị rút ngắn.
Điều này đòi hỏi lực lượng Hải quan phải chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình hải quan số, hải quan thông minh, đồng thời tăng cường phối hợp quốc tế trong chia sẻ thông tin tình báo.
Góc nhìn pháp lý: Vai trò của Hải quan trong phòng, chống tội phạm ma túy
Theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành, hoạt động phòng, chống ma túy trong lĩnh vực hải quan được đặt trên nền tảng pháp lý chặt chẽ, bao gồm:
Luật Hải quan năm 2014;
Luật Phòng, chống ma túy năm 2021;
Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017);
Các nghị định và quy chế phối hợp liên ngành.
Lực lượng Hải quan không chỉ thực hiện chức năng kiểm tra, giám sát hàng hóa mà còn có thẩm quyền:
Phát hiện, bắt giữ ban đầu;
Phối hợp điều tra chuyên án;
Chuyển hồ sơ cho cơ quan điều tra có thẩm quyền;
Thu thập chứng cứ phục vụ truy tố, xét xử.
Thực tiễn xét xử cho thấy nhiều vụ án ma túy lớn được phát hiện từ khâu kiểm soát hải quan, đóng vai trò quan trọng trong quá trình chứng minh tội phạm trước tòa án.
Quyết tâm bảo vệ an ninh quốc gia từ tuyến biên giới
Kết thúc hội nghị, các lực lượng chuyên trách thống nhất tiếp tục duy trì cơ chế phối hợp chủ động, đồng bộ và hiệu quả hơn trong thời gian tới. Đây không chỉ là nhiệm vụ nghiệp vụ mà còn là yêu cầu chiến lược nhằm bảo vệ an ninh quốc gia, giữ vững trật tự an toàn xã hội và môi trường thương mại lành mạnh.
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, hoạt động xuất nhập khẩu ngày càng phát triển, lực lượng Hải quan tiếp tục khẳng định vai trò “lá chắn” tại cửa khẩu quốc gia – nơi tuyến đầu ngăn chặn ma túy xâm nhập vào nội địa.
Toàn cảnh Hội nghị trao đổi thông tin giữa các cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm ma túy Quý I/2026 tại Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng.
