Chùa Trăm Gian mang đậm giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng
Chùa Trăm Gian còn gọi là chùa Tiên Lữ hay chùa Quảng Nghiêm ở phường Chương Mỹ, T.P Hà Nội là di tích cấp quốc gia đan xen nhiều giá trị. Trải qua hàng trăm năm, di tích này vẫn lưu giữ được nhiều hiện vật quý, đặc sắc mang đậm giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng truyền thống.
Chùa Trăm Gian trên núi Mã Yên thuộc dãy núi Tiên Lữ của phương Chương Mỹ, chùa có tên chữ là Quảng Nghiêm tự, bởi quy mô rộng lớn nên dân gian thường gọi là chùa Trăm Gian. Tương truyền rằng, chùa có lịch sử kiến tạo từ thời Lý Cao Tông niên hiệu Trinh Phù (1176-1210). Thời thuộc Minh bị giặc đốt phá, chùa được phục dựng rồi trùng tu vào thời Lê mà chứng tích còn một số bộ phận kiến trúc, cùng ván khắc còn lưu trên mấy tấm bia niên hiệu Hoằng Định thứ 4 (1603) với tiêu đề “Quảng Nghiêm tự bi ký” và bia ghi năm Cảnh Hưng thứ 28 (1768), bia ghi năm Chiêu Thống nguyên niên (1787)…
Phù điêu gỗ 18 vị La Hán tại chùa Trăm Gian được chạm khắc tinh xảo.
Phù điêu gỗ 18 vị La Hán tại chùa Trăm Gian được chạm khắc tinh xảo.
Theo “Quảng Nghiêm tự bi ký”, chùa được trùng tu quy mô lớn vào các năm 1577 và 1599. Sang thời Tây Sơn, đầu triều Cảnh Thịnh, Đô đốc Đông đã chủ trì cho tu sửa nhỏ, đúc chuông đồng, hiện còn bảo lưu hiện vật văn khắc ghi niên hiệu Cảnh Thịnh thứ 2 (1794). Cuối thời Nguyễn, chùa được trùng tu với quy mô lớn còn lưu tích trên tấm bia khắc niên hiệu Bảo Đại năm Bính Tý (1936), ghi danh Tổng đốc Hoàng Trọng Phu.
Chùa Trăm Gian (Quảng Nghiêm tự) là ngôi chùa có quy mô với cảnh quan thiên nhiên đẹp. Ngôi chùa cổ trên đồi thông cổ thụ là hình ảnh đẹp khó quên cho những ai đến thăm nơi này. Giá trị lịch sử và văn hóa chùa Trăm Gian đã được khẳng định từ lâu không chỉ trên hình thức quan phương mà cả trong dân gian.
Khách thập phương đến vãn cảnh chùa Trăm Gian
Khách thập phương đến vãn cảnh chùa Trăm Gian
Các món quà lưu niệm dân gian
Các món quà lưu niệm dân gian
Giá trị nổi bật của chùa Trăm Gian là di tích kiến trúc, nghệ thuật trải dài từ chân lên đến đỉnh đồi mà trung tâm kiến trúc chủ yếu ở mặt bằng đỉnh núi, vị trí mỗi điểm kiến trúc khá phù hợp và có giá trị riêng biệt. Cấu trúc quy mô chùa Trăm Gian chính là kiến trúc mang giá trị riêng, đặc biệt gác chuông chùa Trăm Gian là công trình xây dựng có giá trị nhất di tích.
Gác chuông chùa Trăm Gian
Gác chuông chùa Trăm Gian
Hệ thống tượng thờ và di vật ở chùa Trăm Gian khá phong phú, đa dạng, cùng với số lượng tượng Phật và hiện vật ở cụm di tích chùa Trầm. Tất cả đều là những cổ vật chân thực, sống động, góp phần trong nghiên cứu nghệ thuật điêu khắc tạo hình của Phật giáo Việt Nam giữa và cuối thời kỳ Trung đại.
Chùa Trăm Gian còn bảo lưu được một số hiện vật ván khắc Hán Nôm có giá trị như bia đá, chuông đồng, khánh đồng, 14 tấm bia trong đó có tấm bia quý là “Quảng nghiêm tự bi ký” tạc năm Hoằng Định thứ 4 (năm 1603), nội dung góp phần tìm hiểu về lịch sử của chùa. Các bia khắc như “Tiên Lữ Đức Thánh Bi Ký” niên đại 1805 có ý nghĩa lịch sử trong việc tìm hiểu về Thánh Bối (Đắc đạo chân nhân Nguyễn Bình An thời Trần – người hưng công xây chùa, được tôn thờ). Bia “Đặng Tướng công bi ký” tạo năm 1927 nói về Đô đốc họ Đặng thời Tây Sơn có công được thờ phụng.
Vườn tháp chùa Trăm Gian
Vườn tháp chùa Trăm Gian
Đáng chú ý, quả chuông đồng khắc niên hiệu Cảnh Thịnh năm Giáp Dần 1794, do Thụy Nham hầu Phan Huy Ích soạn, chiếc khánh đồng có niên đại Cảnh Hưng thứ 10 (năm 1750) của cung tần phủ Chúa cung tiến… các di vật đã đóng góp tích cực cho giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng Phật giáo của ngôi chùa.
