Trong tiến trình hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, việc tăng cường quản lý nhà nước gắn với bảo vệ tài sản công và bảo đảm an toàn hệ thống hạ tầng quốc gia luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Mới đây, Bộ Xây dựng đã ban hành Công điện số 07/CĐ-BXD ngày 31/3/2026 về việc tăng cường bảo vệ, xử lý các hành vi xâm phạm hệ thống cấp điện, cáp truyền dẫn dữ liệu trên một số tuyến đường bộ cao tốc Bắc – Nam phía Đông, qua đó tiếp tục khẳng định rõ chức năng xây dựng pháp luật, tổ chức thi hành pháp luật và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong ngành xây dựng.
Nhận diện nguy cơ xâm phạm tài sản hạ tầng quốc gia
Theo nội dung Công điện, thời gian qua tại nhiều dự án thành phần thuộc tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông đã xảy ra tình trạng cắt trộm, phá hoại hệ thống cấp điện, cáp truyền dẫn dữ liệu phục vụ quản lý giao thông thông minh. Các hành vi này không chỉ gây thiệt hại về tài sản nhà nước mà còn tác động trực tiếp đến hoạt động vận hành hệ thống giao thông, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông và gián đoạn điều hành khai thác tuyến.
Các tuyến được nhắc tới gồm: Mai Sơn – Quốc lộ 45, Quốc lộ 45 – Nghi Sơn, Nghi Sơn – Diễn Châu, Vĩnh Hảo – Phan Thiết và Phan Thiết – Dầu Giây. Đây đều là các công trình trọng điểm quốc gia, giữ vai trò kết nối vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Từ góc độ pháp lý, việc xâm phạm hệ thống kỹ thuật hạ tầng giao thông không chỉ là hành vi vi phạm hành chính mà trong nhiều trường hợp có thể cấu thành tội phạm hình sự liên quan đến phá hoại tài sản nhà nước, cản trở hoạt động công cộng hoặc gây nguy hiểm cho xã hội.
Khẳng định chức năng quản lý nhà nước của Bộ quản lý ngành
Công điện của Bộ Xây dựng được ban hành trong bối cảnh yêu cầu quản trị quốc gia ngày càng đặt ra cao hơn về hiệu lực thực thi pháp luật. Nội dung văn bản thể hiện rõ vai trò của cơ quan quản lý ngành trong ba phương diện cơ bản:
Thứ nhất, tổ chức thi hành pháp luật
Bộ Xây dựng yêu cầu UBND các tỉnh liên quan chỉ đạo lực lượng Công an và các cơ quan chức năng:
Tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các khu vực có nguy cơ xảy ra vi phạm;
Chủ động phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi cắt trộm, phá hoại hạ tầng;
Phối hợp điều tra, làm rõ trách nhiệm và xử lý theo đúng quy định pháp luật.
Đây là biểu hiện cụ thể của chức năng tổ chức thi hành pháp luật – một trong những nhiệm vụ trọng tâm của cơ quan quản lý nhà nước theo nguyên tắc quản trị bằng pháp luật.
Thứ hai, điều phối quản lý liên ngành
Công điện nhấn mạnh trách nhiệm của chính quyền địa phương trong quản lý địa bàn, kịp thời cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân tham gia bảo vệ tài sản công.
Việc huy động hệ thống chính trị cùng tham gia bảo vệ hạ tầng cho thấy phương thức quản lý hiện đại: kết hợp giữa quản lý hành chính, quản lý xã hội và phòng ngừa vi phạm từ cơ sở.
Thứ ba, hoàn thiện cơ chế pháp luật ngành xây dựng
Dưới góc nhìn tư pháp, Công điện không chỉ là văn bản chỉ đạo hành chính mà còn là bước triển khai thực tiễn nhằm hoàn thiện cơ chế pháp luật về quản lý công trình giao thông đường bộ.
Thông qua việc nhận diện lỗ hổng quản lý và yêu cầu xử lý vi phạm, Bộ Xây dựng tiếp tục đóng vai trò cơ quan tham mưu xây dựng chính sách, phục vụ quá trình sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật liên quan đến bảo vệ công trình hạ tầng kỹ thuật.
Bảo vệ tài sản công – yêu cầu của Nhà nước pháp quyền
Hạ tầng giao thông đường bộ cao tốc được đầu tư từ nguồn lực ngân sách và xã hội hóa, do đó thuộc phạm vi tài sản công cần được bảo vệ nghiêm ngặt theo quy định của pháp luật.
Các hành vi phá hoại hệ thống điện, cáp truyền dẫn dữ liệu không đơn thuần gây thiệt hại vật chất mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới:
Hệ thống thu phí tự động;
Trung tâm điều hành giao thông thông minh;
Công tác giám sát, cứu hộ và bảo đảm an toàn vận hành tuyến.
Trong bối cảnh chuyển đổi số ngành giao thông, các hệ thống dữ liệu trở thành “hạ tầng mềm” quan trọng không kém hạ tầng vật lý. Do đó, bảo vệ hệ thống kỹ thuật cũng chính là bảo vệ an ninh hạ tầng quốc gia.
Gắn quản lý hành chính với trách nhiệm pháp lý
Điểm đáng chú ý trong Công điện là yêu cầu xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo quy định pháp luật hiện hành. Điều này thể hiện rõ nguyên tắc:
Mọi hành vi xâm phạm tài sản nhà nước đều phải được phát hiện, điều tra và xử lý trên cơ sở pháp luật, không dừng ở biện pháp hành chính đơn thuần.
Theo các chuyên gia pháp lý, việc Bộ Xây dựng chủ động ban hành Công điện mang ý nghĩa:
Tăng cường trách nhiệm giải trình của chính quyền địa phương;
Nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm;
Góp phần bảo đảm tính thống nhất trong áp dụng pháp luật trên phạm vi toàn quốc.
Đây cũng là minh chứng cho xu hướng quản lý nhà nước chuyển từ “xử lý hậu quả” sang “phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa”.
Vai trò của cơ quan quản lý ngành trong hệ thống tư pháp
Từ góc nhìn của Tạp chí Tòa án Nhân dân, Công điện lần này cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa hoạt động quản lý hành chính nhà nước và hoạt động tư pháp.
Các cơ quan quản lý ngành không chỉ ban hành quy chuẩn kỹ thuật hay điều hành dự án, mà còn:
Tham gia kiến tạo khung pháp lý;
Phát hiện nguy cơ phát sinh tranh chấp, vi phạm;
Cung cấp cơ sở thực tiễn cho hoạt động xét xử và áp dụng pháp luật.
Việc tăng cường quản lý nhà nước trong lĩnh vực xây dựng vì vậy góp phần trực tiếp vào mục tiêu bảo đảm trật tự pháp luật, nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm và củng cố niềm tin của xã hội đối với hệ thống pháp luật.
Hướng tới quản trị hạ tầng hiện đại, an toàn và bền vững
Công điện số 07/CĐ-BXD không chỉ mang tính xử lý tình huống mà còn thể hiện định hướng lâu dài trong quản trị hạ tầng giao thông quốc gia: bảo vệ công trình ngay từ khâu vận hành, coi an toàn kỹ thuật là yếu tố pháp lý bắt buộc.
Thông qua văn bản này, Bộ Xây dựng tiếp tục khẳng định:
Vai trò cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành;
Chức năng xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật;
Trách nhiệm bảo vệ tài sản công và lợi ích xã hội.
Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, những chỉ đạo kịp thời, mang tính pháp lý rõ ràng như Công điện lần này là minh chứng cho sự chuyển biến mạnh mẽ từ quản lý hành chính truyền thống sang quản trị bằng pháp luật, kỷ cương và trách nhiệm công vụ.
Quang Thành
