Từng được ca ngợi là “vịnh Hạ Long trên núi”, hồ sông Đà (Hòa Bình) đang bùng nổ mô hình du lịch nổi với những dãy nhà hàng, homestay, khu nghỉ dưỡng kiên cố rộng hàng trăm, thậm chí hàng nghìn mét trên mặt hồ. Nhưng đằng sau vẻ sôi động ấy là những lỗ hổng pháp lý, hiểm họa an toàn, ô nhiễm môi trường… đang đe dọa biến hồ Hòa Bình thành “quả bom hẹn giờ”.
Nhà hàng nổi trên hồ Hòa Bình tiềm ẩn nguy cơ và hiểm họa
Thung Nai, Ngòi Hoa, Suối Rút hay ngay sát trung tâm TP Hòa Bình giờ ken đặc những “làng du lịch nổi” – với dãy nhà bè, nhà hàng kiên cố, chằng chịt kéo dài trên mặt nước. Từ xa nhìn lại, cả hồ như bị “xé” thành từng ô bởi những hàng quán, homestay hoạt động tấp nập.
Nhiều cơ sở còn kèm thêm dịch vụ chèo thuyền, bơi vịt, thuyền kayak… để hút khách. Tuy nhiên, công tác đảm bảo an toàn, phao cứu hộ, đăng ký phương tiện với cơ quan chức năng hầu như… không có. Một cán bộ địa phương thừa nhận: “Chưa có đơn vị nào đăng ký dịch vụ vận chuyển, chở khách trên hồ theo quy định”.
Bên trong: Hiểm họa rình rập, Khảo sát giữa tháng 7, phóng viên ghi nhận: phần lớn các cơ sở không có phao cứu sinh, biển thoát hiểm hay thiết bị chữa cháy tối thiểu. Nước thải, thức ăn thừa xả thẳng xuống hồ, gây mùi hôi nồng. Không hệ thống xử lý, không cơ quan nào kiểm tra.
Đêm xuống, nhiều nhà nổi biến thành sàn nhậu, karaoke, thậm chí… sòng bạc trá hình trong các “bè VIP”. Ẩu đả xảy ra, thậm chí có du khách đã bị rơi xuống nước thiệt hại đến tính mạng.
Khung cảnh Hồ Hòa Bình với nhiều nhà hàng, homstay
Luật chưa “với tới” mặt nước
Nguyên nhân chính: pháp luật chưa có quy định cụ thể quản lý loại hình kinh doanh nổi trên mặt nước nội địa. Nhà hàng, homestay nổi không có mã ngành riêng, cũng không nằm trong danh mục lưu trú được cấp phép. Phần lớn chỉ đăng ký… nuôi trồng thủy sản rồi chuyển đổi sang kinh doanh du lịch. Chính quyền địa phương biết nhưng “bất lực” vì thiếu căn cứ xử lý.
Ngọc quý bị bào mòn, Nước hồ ô nhiễm, cá chết, rong tảo bùng phát đã xuất hiện. Nhiều cư dân bức xúc khi tài nguyên công bị “chiếm dụng” bởi nhóm lợi ích: hộ dân, doanh nghiệp nhỏ lẻ tranh nhau xin tạm quyền sử dụng mặt nước rồi cho thuê lại.
Nếu không kịp thời chấn chỉnh, hồ sông Đà sẽ lặp lại bài học đau xót: phá nát cảnh quan, hủy hoại môi trường, lợi nhuận ngắn hạn đổi lấy thiệt hại dài lâu.
Theo quan sát của phóng viên Cường độ xả thải trực tiếp từ hàng trăm nhà nổi hiện nay nếu không siết chặt quản lý thì trong vài năm nữa hồ Hòa Bình có thể mất khả năng tự làm sạch gây hậu quả khôn lường đến môi trường và khả năng cung cấp nước sạch cho thủ đô Hà Nội. Các dịch vụ bơi vịt, chèo thuyền, chở khách hiện nay hầu hết đều tự phát, không huấn luyện người điều khiển, không đảm bảo phao cứu sinh. Đây là rủi ro lớn về an toàn tính mạng mà chính quyền không thể làm ngơ.
Giữ hồ Hòa Bình hay để mất nó mãi mãi – câu trả lời thuộc về chính quyền các phường, xã trên địa bàn tỉnh phú thọ nơi có mặt nước hồ Hòa Bình và các bộ ngành liên quan.
Hồ Hòa Bình – biểu tượng của công trình thủy điện thế kỷ XX – từng được kỳ vọng thành trung tâm du lịch xanh Tây Bắc. Nhưng du lịch sinh thái không thể dựa vào sự dễ dãi. Trách nhiệm quản lý không thể mãi nằm trong khoảng trống.
Đã đến lúc các cơ quan chức năng phải quyết liệt hành động để trả lại màu xanh yên bình và vẻ đẹp cuốn hút được ví như Hạ Long giữa núi rừng tây bắc.
Nhóm PV
